radykalizacja.pl

14 czerwca 2017

Problem radykalizacji - wyzwania w Polsce.

Zamiast „zarządzać strachem”, należy zastanowić się jak obniżać jego poziom, by skutecznie przeciwdziałać polaryzacji, ksenofobii i radykalizacji. Na całym świecie istnieją dobre praktyki jak przerwać proces radykalizacji – od edukacji i treningów antydyskryminacyjnych, przez naukę krytycznego myślenia, do działań de-radykalizacyjnych. Działania te powinny być kierowane zarówno do tych co „tylko” się boją, jak i do tych co „już” nienawidzą.

 

 

Edukacja

 

Niezbędne jest wzmocnienie i wzbogacenie procesów edukacyjnych o działania prowadzące do budowania, rozwijania i utrzymywania demokratycznych postaw i zachowań. Formami działania służącymi osiągnięciu tych celów są:

 

- edukacja równościowa;

- edukacja w zakresie NVC (czyli komunikacji bez przemocy na podstawie koncepcji Marshalla Rosenberga) jako prewencja radykalizacji/przemocy/konfliktu;

- wzmacnianie kompetencji w zakresie pokojowego rozwiązywania konfliktów;

- budowanie i rozwijanie dialogu społecznego;

- budowanie społeczeństwa obywatelskiego;

- rozwijanie umiejętności krytycznego myślenia;

- uwrażliwianie na różnorodność społeczną;

- obalanie (debunking) fake news; walka z teoriami spiskowymi;

- wzmocnienie edukacji antydyskryminacyjnej w centrach pamięci – obozach i muzeach.

 

 

Przeciwdziałanie

 

Problem radykalizacji młodzieży nie jest wciąż w Polsce dostatecznie rozpoznany. Pracownikom szkoły, rodzicom, policji i władzom samorządowym brakuje wystarczającej wiedzy do sprawnego rozpoznania czy radykalizacja dotyczy ich dzieci lub działających lokalnie grup i organizacji. Często powszechnymi przejawami wczesnych etapów radykalizacji są m.in. określone napisy na murze, „vlepki”, wpisy w mediach społecznościowych, noszenie koszulek z nienawistną symboliką, sprzeczki lub bójki. Aby skutecznie przeciwdziałać radykalizacji, należy zrozumieć jej proces. Dobrym rozwiązaniem może być wprowadzenie wiedzy antyterrorystycznej z elementami przeciwdziałania radykalizacji dla pedagogów oraz do takich przedmiotów szkolnych jak „Edukacja dla bezpieczeństwa” lub „Wiedza o społeczeństwie”.

 

Byli oficerowie GROM-u i eksperci Instytutu Bezpieczeństwa Społecznego szkolą nauczycieli z tego jak przyjąć bezpieczną pozycję w obliczu zagrożenia, jak rozmawiać z agresywnym uczniem lub rodzicem, jak przeprowadzić ewakuację itd. Ich szkolenia są pozytywnie odbierane przez pedagogów w całej Polsce. Aby nie podsycać strachu i być w zgodzie z polskimi realiami, byli żołnierze nie przygotowują na wypadek ataku terrorystycznego, ale mówią o zagrożeniu agresją, wiktymologii, ewakuacji i zespołowym działaniu w sytuacjach kryzysowych, takich jak np. pożar. Wiedza o przestępstwach motywowanych nienawiścią, propagandzie, sposobach werbunku, kodach i symbolach połączona z prewencją i profilaktyką dotyczącą radykalizacji przynosi efekty. 98% nauczycieli przyznaje, że treść takich szkoleń ma znaczenie dla ich pracy, a 90% deklaruje, że po treningu są w stanie zauważyć wczesne oznaki radykalizacji w swoich szkołach. Tym sposobem zmniejsza się ryzyko zagrożeń wynikających z ekstremizmów i przestępstw motywowanych nienawiścią. Jednocześnie podnoszony jest poziom szeroko rozumianego bezpieczeństwa w szkołach.

 

 

Generalne wnioski i rekomendacje

 

- Edukacja. Koniecznym jest, by realizować działania na polu edukacji rozumianej szeroko, jako proces poszerzania wiedzy, rozwijania demokratycznych postaw i zachowań, wzmacniania równościowych stosunków, kształtowania nieprzemocowych relacji i podtrzymywania spójności społecznej. 


 

- Koordynacja programów instytucji i podmiotów. Działanie publicznych instytucji musi być otwarte na podmioty zewnętrzne, porowate, jednocześnie jednak zapewniające trwały kręgosłup, który pozwoli prowadzić wieloletnie, wielowymiarowe, a co za tym idzie o wiele skuteczniejsze działania. Kluczowy musi być proces transferu informacji, dobrych praktyk, wiedzy oraz poszerzanie sieci kontaktów między interesariuszami. Z jednej strony musi odbywać się ciągła, wielopoziomowa kooperacja z podmiotami publicznymi, z drugiej – ważna jest współpraca z wyspecjalizowanymi organizacjami pozarządowymi, działaczami społecznymi, ekspertami z powiązanych z tematem radykalizacji dziedzin, takimi jak bezpieczeństwo, politologia, pedagogika, resocjalizacja, prawo, pomoc społeczna. 


 

- Badania i analizy. Konieczne są ciągłe działania badawcze, mające na celu zebranie jak najdokładniejszej wiedzy o zradykalizowanych środowiskach i osobach aktywnie występujących publicznie lub w sprzysiężeniu przeciwko prawom człowieka gwarantowanym przez Konstytucję RP i demokrację. 


 

Aby skutecznie powstrzymywać zagrożenia, trzeba wzmacniać państwo prawa, a także rozpoznawać zagrożenia wobec niego. Koniecznym jest stworzenie sieci ekspertów i systemu bezpośredniego reagowania na kryzysy, a także wypracowywanie dobrych praktyk oraz nowych legislacji. Należy przeciwdziałać polaryzacji społecznej poprzez tworzenie alternatywnych narracji w debacie publicznej. Celem zaś całościowym, który trwale stawia tamę radykalizacji jest wzmocnienie polskiej demokracji i uczynienie jej odporną na wewnętrzne i zewnętrzne zagrożenia. 


 

 

Jacek Purski

 

* Powyższy tekst jest fragmentem opracowania pt. "Radykalizacja" przygotowanego przez Jacka Purskiego i Instytut Bezpieczeństwa Społecznego dla Centrum Analiz Międzynarodowego Instytutu Społeczeństwa Obywatelskiego (www.camiso.org.pl) w 2019 r.

  POWRÓT

Inne artykuły:

14 czerwca 2017
Zamiast „zarządzać strachem”, należy zastanowić się jak obniżać jego poziom, by skutecznie przeciwdziałać polaryzacji, ksenofobii i radykalizacji. Na całym świecie istnieją dobre praktyki jak przerwać proces radykalizacji – od edukacji
14 czerwca 2017
Skuteczne działania de-radykalizacyjne opierać się muszą na kilku podstawowych działaniach. Aby można mówić o trwałym efekcie konieczna jest współpraca międzynarodowa, podejście wieloagencyjne i wielosektorowe, pogłębiona edukacja oraz skorzystanie z już
14 czerwca 2017
Każdy człowiek powinien czuć się bezpieczny i żyć wolny od strachu. Jednak w dzisiejszym świecie rośnie poczucie niepewności i zagrożenia. Często prowadzi ono do polaryzacji opinii i uruchamia niebezpieczny proces

© 2019 Instytut Bezpieczeństwa Społecznego 

www.radykalizacja.pl