radykalizacja.pl

06 grudnia 2020

Dlaczego warto uczyć o Holocauście

Antysemityzm jest stałym elementem składowym ekstremizmu prawicowego, jednak w XXI wieku wykracza poza tradycyjnie rozumiany ruch neofaszystowski. Retoryka o rasowej niższości Żydów ograniczona jest tylko do podziemia neonazistowskiego, ale już retoryka na temat „lobby syjonistycznego” czy „żydowskiej religii Holocaustu” trafia do szerszego grona odbiorców. Jest obecna w ruchach islamskich. Kpina z Holocaustu trafia do subkultury czy tzw. „sztuki”. Przenika do znacznie szerszego grona odbiorców na fali trendów wokół teorii spiskowych.

 

Autorzy publikacji „Antysemityzm nie jest poglądem” zwracają uwagę na wiele niepokojących kodów myślowych w szkolnych podręcznikach. Zauważają, że w podręczniki są tendencyjne światopoglądowo. Poświęcają dużo miejsca Żydom, ale narracja na ich temat jest schematyczna. W podręczniku do klasy 4 szkoły podstawowej pojawia się zdanie „Zaniepokojeni działalnością Jezusa wpływowi Żydzi skłonili rządzącego Palestyną rzymskiego namiestnika Piłata, aby skazał go na śmierć przez ukrzyżowanie”. Na kolejnych etapach kształcenia dziecko styka się z historiami antysemityzmu, gdzie motyw Żydów-Chrystusobójców jest przywoływany, po czym przechodzi do Holocaustu. A to bardzo niebezpieczne zestawienie. W podręczniku do szkół ponadpodstawowych pojawia się z kolei zdanie: „W niektórych miejscowościach Podlasia, np. w Jedwabnem i Radziłowie, w pogromie Żydów wzięli udział Polacy. Inspiratorami zbrodni byli Niemcy, którzy wykorzystali chęć odwetu Polaków za postawę wielu Żydów we wrześniu 1939 r. i manifestowanie wówczas przez nich radości z upadku Rzeczypospolitej”. Takie sformułowanie może zostać zinterpretowane jako uzasadnienie przemocy wobec Żydów, a zamieszczona w podręczniku do gimnazjum wymyślona historia dialogu córki z ojcem gdzie pojawia się zdanie „badania antropometryczne czaszek pozwoliły stwierdzić, że w szpitalu pod wezwaniem Ducha Świętego, obok pacjentów chrześcijańskich, przebywała też grupa kilku Żydów, oraz jeden starzec prawdopodobnie narodowości mongolskiej” może uwiarygadniać pseudonaukowe teorie rasowe. Również sposób prezentowania Hitlera niekiedy „przybliża się do hołdu dla jego skuteczności".

 

Mimo iż nie sposób zarzucić polskiej szkole uczenia antysemityzmu czy uczenia podziwu wobec Hitlera, nie sposób nie odnieść wrażenia, że schematyczne przedstawianie historii przez niektóre podręczniki jest wygodne dla kształtowania światopoglądu ksenofobicznego. W związku z tym nauczyciel powinien czuwać nad wiedzą przekazywaną uczniom.

 

Nieodłącznym elementem jest negacja lub zniekształcenie historii Holocaustu – podważanie liczby ofiar, znajdowanie uzasadnień dla zbrodni. Jest ona narzędziem wybielenia ideologii nazistowskiej oraz historii III Rzeszy i jej kolaborantów, która została tak skompromitowana, że wyznawcy ideologii często boją się wprost określić mianem faszystów albo narodowych socjalistów. Założenie, że Holocaust jest w rzeczywistości kłamstwem wymyślonym przez Żydów, jest dodatkowym paliwem ideologicznym dla obecnego w faszyzmie europejskim antysemityzmu. W Polsce miały miejsce ataki prawicowych ekstremistów wymierzone w badaczy tematyki Zagłady oraz osoby zaangażowany w jej upamiętnianie. Po latach debat na ten temat Facebook postanowił, że zacznie usuwać ze swojej platformy treści negacjonistyczne.

 

Rzetelna edukacja może być bardzo skuteczną szczepionką na radykalizmy, jednak sytuacja nie jest taka prosta, mimo iż Polska jest krajem, w którym świadomość na temat przebiegu okupacji niemieckiej i skali zbrodni jest bardzo wysoka. Dzieje się tak, ponieważ od końca II wojny światowej mija coraz więcej czasu, a kolejne pokolenia mają coraz mniej okazji, żeby usłyszeć historię z pierwszej ręki.

 

O roli, jaką odgrywał pierwiastek negacjonistyczny w światopoglądzie współczesnego neofaszysty wielokrotnie opowiadali ludzie, którzy przeszli przez proces deradykalizacji. „Przez chwilę wydawało mi się, że nie ma mowy, żeby naprawdę wyglądało to tak, jak o tym opowiadają w szkołach. Potem zacząłem wierzyć, że komory gazowe nigdy nie istniały, a Żydzi przekręcali prawdę, aby wykorzystać to do własnych celów” - opowiadał Christian Weißgerber, były neonazista z Turyngii - „W końcu jednak uświadomiłem sobie, że to wszystko nie ma znaczenia, ponieważ więzienie ludzi w obozach koncentracyjnych – miejscach, którego istnienia nie podważają nawet najbardziej skrajni negacjoniści – samo w sobie było wystarczającą zbrodnią. Zrozumienie tego było pierwszym krokiem ku zerwaniu z tamtym życiem”. W Niemczech negowanie Holocaustu traktowano bardzo poważnie. Propaganda pseudohistoryków z krajów anglosaskich (niewielu negacjonistów ma wykształcenie historyczne) była mile widziana przez ludzi chcących wyprzeć się brzemienia odpowiedzialności swoich przodków za zbrodnie III Rzeszy. Heidi Benneckenstein, wychowana przez niemieckiego neonazistę opisywała w wywiadzie: „Tak długo nie wierzyłam w istnienie Holocaustu, że trudno było mi się do tego przekonać. Potrzebowałam wiele czasu, żeby nauczyć się o tym myśleć krytycznie. Miałam jakieś 19 lat. Musiałam zupełnie zrewidować swoje spojrzenie na historię i przyznać przed samą sobą, że tak długo wierzyłam w kłamstwo. To był ostatni element nazistowskiej ideologii, który we mnie tkwił”.

 

Csanad Szegedi był współzałożycielem antysemickiej węgierskiej partii Jobbik odwołującej się w swoich tradycjach do kolaborującego z Niemcami ruchu Strzałokrzyżowców. Jego zerwanie z partią to historia niewiarygodna, ale prawdziwa. Dowiedział się, że jego dziadkowie od strony matki byli Żydami. „Babcia otworzyła się przede mną. Opowiedziała mi, jak została wysłana do Auschwitz i jak zginęli członkowie naszej rodziny. Byłem zszokowany. Przede wszystkim zrozumiałem, że Holocaust naprawdę miał miejsce”. Szegedi piastujący mandat europosła opuścił partię, przeszedł na judaizm i zamieszkał w Izraelu.

 

Proces deradykalizacji jest jednak ciężki i niewielu ekstremistów potrafi samodzielnie przyjąć postawę krytyczną wobec wyznawanego fanatycznie światopoglądu, a ten kształtuje się bardzo często w szkole. Nauka krytycznego myślenia, odróżniania prawdy od fikcji lub kłamstwa może być natomiast najskuteczniejszą szczepionką przeciw radykalizacji. 

 

Jakub Woroncow

  POWRÓT

Inne artykuły:

06 grudnia 2020
Jak można przeczytać na portalu Oko.Press, 26-letni Filip B. został przeszukany, a następnie zatrzymany 11 grudnia 2019 roku na podstawie brytyjskich przepisów antyterrorystycznych. Był podejrzany o przygotowywanie zamachu terrorystycznego. Na
06 grudnia 2020
Antysemityzm jest stałym elementem składowym ekstremizmu prawicowego, jednak w XXI wieku wykracza poza tradycyjnie rozumiany ruch neofaszystowski. Retoryka o rasowej niższości Żydów ograniczona jest tylko do podziemia neonazistowskiego, ale już
04 grudnia 2020
Poniższe studium koncentruje się na międzynarodowej działalności skrajnej prawicy w sześciu krajach: Finlandii, Francji, Niemczech, Szwecji, Wielkiej Brytanii i USA. Zostało zamówione przez Urząd Spraw Zagranicznych Republiki Federalnej Niemiec, wydział
03 grudnia 2020
W okresie epidemii COVID-19 popularyzacji uległy teorie spiskowe dotyczące technologii 5G. Jest to jednak tylko część o wiele szerszego zjawiska, a jego początki sięgają wielu lat wstecz. Pojawienie się na
02 listopada 2020
  Uniwersytet w Gandawie oraz Uniwersytet Ludwika i Maksymiliana w Monachium zaprezentowały pierwsze rezultaty międzynarodowego badania dotyczącego komunikacji ekstremistów za pośrednictwem mediów społecznościowych. Według stanu badań z 2018 roku 77% nastolatków
14 czerwca 2017
Zamiast „zarządzać strachem”, należy zastanowić się jak obniżać jego poziom, by skutecznie przeciwdziałać polaryzacji, ksenofobii i radykalizacji. Na całym świecie istnieją dobre praktyki jak przerwać proces radykalizacji – od edukacji
14 czerwca 2017
Skuteczne działania de-radykalizacyjne opierać się muszą na kilku podstawowych działaniach. Aby można mówić o trwałym efekcie konieczna jest współpraca międzynarodowa, podejście wieloagencyjne i wielosektorowe, pogłębiona edukacja oraz skorzystanie z już
14 czerwca 2017
Każdy człowiek powinien czuć się bezpieczny i żyć wolny od strachu. Jednak w dzisiejszym świecie rośnie poczucie niepewności i zagrożenia. Często prowadzi ono do polaryzacji opinii i uruchamia niebezpieczny proces

© 2019 Instytut Bezpieczeństwa Społecznego 

www.radykalizacja.pl