© 2019 Instytut Bezpieczeństwa Społecznego 

www.radykalizacja.pl

radykalizacja.pl

14 czerwca 2017

Prewencja i przeciwdziałanie (PVE & CVE) radykalizacji i ekstremizmowi.

Skuteczne działania de-radykalizacyjne opierać się muszą na kilku podstawowych działaniach. Aby można mówić o trwałym efekcie konieczna jest współpraca międzynarodowa, podejście wieloagencyjne i wielosektorowe, pogłębiona edukacja oraz skorzystanie z już wypracowanych dobrych praktyk, np. tzw. strategii Exit.

 

 

Współpraca międzynarodowa (Radicalisation Awareness Network)

 

Świetnym przykładem na międzynarodową współpracę w dziedzinie powstrzymywania radykalizacji jest Radicalisation Awareness Network (RAN). Została ona ustanowiona przez Komisję Europejską w 2011 r. To ogólnounijna międzynarodowa sieć parasolowa łącząca praktyków pierwszej linii, np. nauczycieli, pracowników socjalnych, funkcjonariuszów policji społecznej – z lokalnymi aktorami w całej Europie, którzy pracują z osobami narażonymi na radykalizację oraz tymi już zradykalizowanymi. Celem tej sieci jest zapobieganie, zwalczanie radykalizacji i agresywnego ekstremizmu we wszystkich jego postaciach oraz pomoc w procesie reintegracji dawnych ekstremistów. W ramach RAN utworzono różne grupy robocze, w których uczestnicy wymieniają się doświadczeniami, wiedzą i praktykami w różnych obszarach kluczowych dla przeciwdziałaniu radykalizacji. Uczestnikami są organizacje pozarządowe, przedstawiciele różnych społeczności, think tanki, środowiska akademickie, organy ścigania, przedstawiciele rządów i firmy konsultingowe. W 2015 r. utworzono RAN Centre of Excellence (CoE), które wspiera i koordynuje RAN. Działa ono jako hub dla sieciowania się, rozwijania współpracy i upowszechnianie wiedzy specjalistycznej.

 

 

Podejście wieloagencyjne (multi-agency approach)

 

Szybkie i wielowymiarowe reagowanie na wybuchające lokalne kryzysy połączone z ogólnopolskimi programami badawczo- -edukacyjnymi oraz sprawną komunikacją między podmiotami i instytucjami zarówno publicznymi, jak i tymi o niepaństwowym charakterze jest kluczowe dla zapobieganiu radykalizacji. Dlatego badacze i praktycy sugerują jako rozwiązanie podejście wieloagencyjne. Koncentruje się ono na tworzeniu infrastruktury przeciwdziałającej agresywnemu ekstremizmowi (CVE). Ten skoordynowany wysiłek określany jest jako „multiagencyjny” i obejmuje działania ze strony różnych sektorów życia publicznego i prywatnego, zarówno na poziomie krajowym, jak i lokalnym.

 

Współpraca ekspertów i praktyków, dzielenie się informacjami i skoordynowanie działań pozwala na: wczesną identyfikację zagrożonych osób; ocenę charakteru i zakresu podatności na ryzyko; opracowanie odpowiedniego pakietu interwencji i wsparcia w celu ochrony zagrożonych jednostek.

 

 

Dobre praktyki

 

RAN Centre of Excellence (CoE) dokonało przeglądu szeregu praktyk i wybrało siedem kluczowych zakresów działania:

 

- Szkolenie dla praktyków pierwszego kontaktu: podnoszenie świadomości osób pracujących na pierwszej linii z osobami lub grupami zagrożonymi radykalizacją; 

 

- Strategie wyjścia (EXIT): programy de-radykalizacji mające na celu reintegrację brutalnych ekstremistów i programy wycofywania się, aby odwieść ich od przemocy; 

 

- Zaangażowanie wspólnot i wzmacnianie społeczności narażonych na radykalizację oraz ustanowienie relacji opartej na zaufaniu z władzami; 

 

- Wychowanie młodzieży: edukacja młodzieży o prawach obywatelskich, politycznych, różnorodności kulturowej i wartościach demokratycznych, religijnej i etnicznej tolerancji, w myśleniu bez uprzedzeń, wiedzy o ekstremizmie oraz o historycznych konsekwencjach przemocy na tle etnicznym i politycznym; 

 

- Wsparcie dla rodzin osób podatnych na radykalizację i zradykalizowanych;

 

- Dostarczanie alternatywnych narracji dla ekstremistycznej propagandy i światopoglądów w trybie online lub offline; 

 

- Struktury wielowymiarowe: infrastruktura instytucjonalna zapewniająca osobom zagrożonym wsparcie wielu agencji na wczesnym etapie. 

 

 

Strategia „EXIT”

 

Zradykalizowana jednostka jest często zarówno ofiarą, np. procesów społecznych, wpływu innych, trudnych warunków materialnych lub rodzinnych, jak i sprawcą, np. przemocy, nawoływania do niej, wykroczeń i przestępstw. Dlatego na szczególną uwagę zasługują działania, które można zbiorczo nazwać „exitowymi”. To wieloinstytucjonalne, wielopodmiotowe i wielowątkowe działanie społeczne skierowane do ludzi i grup objętych procesem radykalizacji. Ma ono na celu umożliwienie takim jednostkom lub ich grupom zakończenie działalności ekstremistycznej i zapewnić im pomoc w tym procesie, tak by w ostatecznym rozrachunku mogły one wrócić do życia zgodnie z normami wyznawanym przez większość społeczeństwa. 

 

Typowa strategia EXIT zapewnia indywidualne wsparcie dla osób, które chcą porzucić środowisko neonazistowskie. Często oferuje się im spotkania i zapewnia kontakt z osobą (w razie potrzeby dostępną 24 godziny na dobę) i asystuje w kontaktach z instytucjami i agendami rządowymi. Pracownicy współpracują z wynajmującymi mieszkania, policją, służbami socjalnymi, a także oferują wsparcie rodzinom i bliskim. Działania są dostosowywane do indywidualnej sytuacji, ale zazwyczaj koncentrują się na budowaniu nowej tożsamości danej osoby już poza zradykalizowanym środowiskiem. Mogą one przybrać charakter zarówno szkoleń psychologicznych i treningu pracy z uzależnieniami, jak i też bardzo bezpośrednich zajęć praktycznych, takich jak usuwanie tatuaży, kontakt z różnymi organami władz itp. Długość pracy zwykle trwa od kilku miesięcy do kilku lat. Podobne działania można podjąć również wobec osób, które pragną opuścić gangi i sieci przestępcze. Niektórzy z tych, którzy zostawili za sobą zradykalizowane środowiska dzięki programom EXIT, bazując na własnych doświadczeniach i głębokim zrozumieniu tego procesu, dziś sami pracują pomagając innym w tej drodze.

 

 

 

Jacek Purski

 

* Powyższy tekst jest fragmentem opracowania pt. "Radykalizacja" przygotowanego przez Jacka Purskiego i Instytut Bezpieczeństwa Społecznego dla Centrum Analiz Międzynarodowego Instytutu Społeczeństwa Obywatelskiego (www.camiso.org.pl) w 2019 r.

 

  POWRÓT

Inne artykuły:

02 marca 2021
Były prezydent USA, Donald Trump ma długą historię popularyzowania teorii spiskowych. To jego stały element kampanii wyborczej skierowany do liczącego nawet kilka procent elektoratu podatnego na alternatywne sposoby tłumaczenia rzeczywistości.
24 lutego 2021
Problem radykalizacji młodzieży Młodzież jest grupą szczególnie narażoną na wpływ ekstremistycznych ideologii. Na przestrzeni ostatnich lat na obszarze Unii Europejskiej i Wielkiej Brytanii miały miejsce ataki terrorystyczne, w które zaangażowani
21 lutego 2021
Po radykalnym przemówieniu Donalda Trumpa podczas wiecu 6 stycznia 2021 roku w Waszyngtonie grupa jego fanatycznych zwolenników dokonała szturmu na Kapitol. Policja znalazła też dwie bomby, jedną w siedzibie Narodowego
07 lutego 2021
W 2003 r. na łamach FBI Law Enforcement Bulletin opublikowany został artykuł Randyego Boruma Understanding the Terrorist Mind-Set. Borum zaproponował w nim czterostopniowy model procesu radykalizacji, opracowany w oparciu o
07 lutego 2021
Resocjalizacja ekstremistów i terrorystów jest złożonym procesem, którego pożądanym rezultatem jest przygotowanie osadzonego do samodzielnego i niezależnego życia w społeczeństwie demokratycznym, bez kierowania się w nim ekstremistycznym światopoglądem i zaangażowania
03 lutego 2021
Intensywny rozwój badań nad radykalizacją w ramach poszukiwania tzw. źródeł terroryzmu (root causes) nastąpił w odpowiedzi na ataki terrorystyczne w Madrycie (2004 r.) i w Londynie (2005 r.). Wcześniej w
23 stycznia 2021
W Boże Narodzenie 2020 roku o 6:30 rano w Nashville w stanie Tennesse kierowca kampera zdetonował umieszczoną w swoim samochodzie bombę. Zginął, raniąc osiem osób. Uszkodził też wiele budynków w
06 grudnia 2020
Jak można przeczytać na portalu Oko.Press, 26-letni Filip B. został przeszukany, a następnie zatrzymany 11 grudnia 2019 roku na podstawie brytyjskich przepisów antyterrorystycznych. Był podejrzany o przygotowywanie zamachu terrorystycznego. Na
06 grudnia 2020
Antysemityzm jest stałym elementem składowym ekstremizmu prawicowego, jednak w XXI wieku wykracza poza tradycyjnie rozumiany ruch neofaszystowski. Retoryka o rasowej niższości Żydów ograniczona jest tylko do podziemia neonazistowskiego, ale już
04 grudnia 2020
Poniższe studium koncentruje się na międzynarodowej działalności skrajnej prawicy w sześciu krajach: Finlandii, Francji, Niemczech, Szwecji, Wielkiej Brytanii i USA. Zostało zamówione przez Urząd Spraw Zagranicznych Republiki Federalnej Niemiec, wydział