© 2019 Instytut Bezpieczeństwa Społecznego 

www.radykalizacja.pl

radykalizacja.pl

14 czerwca 2017

Problem radykalizacji - wyzwania w Polsce.

Zamiast „zarządzać strachem”, należy zastanowić się jak obniżać jego poziom, by skutecznie przeciwdziałać polaryzacji, ksenofobii i radykalizacji. Na całym świecie istnieją dobre praktyki jak przerwać proces radykalizacji – od edukacji i treningów antydyskryminacyjnych, przez naukę krytycznego myślenia, do działań de-radykalizacyjnych. Działania te powinny być kierowane zarówno do tych co „tylko” się boją, jak i do tych co „już” nienawidzą.

 

 

Edukacja

 

Niezbędne jest wzmocnienie i wzbogacenie procesów edukacyjnych o działania prowadzące do budowania, rozwijania i utrzymywania demokratycznych postaw i zachowań. Formami działania służącymi osiągnięciu tych celów są:

 

- edukacja równościowa;

- edukacja w zakresie NVC (czyli komunikacji bez przemocy na podstawie koncepcji Marshalla Rosenberga) jako prewencja radykalizacji/przemocy/konfliktu;

- wzmacnianie kompetencji w zakresie pokojowego rozwiązywania konfliktów;

- budowanie i rozwijanie dialogu społecznego;

- budowanie społeczeństwa obywatelskiego;

- rozwijanie umiejętności krytycznego myślenia;

- uwrażliwianie na różnorodność społeczną;

- obalanie (debunking) fake news; walka z teoriami spiskowymi;

- wzmocnienie edukacji antydyskryminacyjnej w centrach pamięci – obozach i muzeach.

 

 

Przeciwdziałanie

 

Problem radykalizacji młodzieży nie jest wciąż w Polsce dostatecznie rozpoznany. Pracownikom szkoły, rodzicom, policji i władzom samorządowym brakuje wystarczającej wiedzy do sprawnego rozpoznania czy radykalizacja dotyczy ich dzieci lub działających lokalnie grup i organizacji. Często powszechnymi przejawami wczesnych etapów radykalizacji są m.in. określone napisy na murze, „vlepki”, wpisy w mediach społecznościowych, noszenie koszulek z nienawistną symboliką, sprzeczki lub bójki. Aby skutecznie przeciwdziałać radykalizacji, należy zrozumieć jej proces. Dobrym rozwiązaniem może być wprowadzenie wiedzy antyterrorystycznej z elementami przeciwdziałania radykalizacji dla pedagogów oraz do takich przedmiotów szkolnych jak „Edukacja dla bezpieczeństwa” lub „Wiedza o społeczeństwie”.

 

Byli oficerowie GROM-u i eksperci Instytutu Bezpieczeństwa Społecznego szkolą nauczycieli z tego jak przyjąć bezpieczną pozycję w obliczu zagrożenia, jak rozmawiać z agresywnym uczniem lub rodzicem, jak przeprowadzić ewakuację itd. Ich szkolenia są pozytywnie odbierane przez pedagogów w całej Polsce. Aby nie podsycać strachu i być w zgodzie z polskimi realiami, byli żołnierze nie przygotowują na wypadek ataku terrorystycznego, ale mówią o zagrożeniu agresją, wiktymologii, ewakuacji i zespołowym działaniu w sytuacjach kryzysowych, takich jak np. pożar. Wiedza o przestępstwach motywowanych nienawiścią, propagandzie, sposobach werbunku, kodach i symbolach połączona z prewencją i profilaktyką dotyczącą radykalizacji przynosi efekty. 98% nauczycieli przyznaje, że treść takich szkoleń ma znaczenie dla ich pracy, a 90% deklaruje, że po treningu są w stanie zauważyć wczesne oznaki radykalizacji w swoich szkołach. Tym sposobem zmniejsza się ryzyko zagrożeń wynikających z ekstremizmów i przestępstw motywowanych nienawiścią. Jednocześnie podnoszony jest poziom szeroko rozumianego bezpieczeństwa w szkołach.

 

 

Generalne wnioski i rekomendacje

 

- Edukacja. Koniecznym jest, by realizować działania na polu edukacji rozumianej szeroko, jako proces poszerzania wiedzy, rozwijania demokratycznych postaw i zachowań, wzmacniania równościowych stosunków, kształtowania nieprzemocowych relacji i podtrzymywania spójności społecznej.

 

- Koordynacja programów instytucji i podmiotów. Działanie publicznych instytucji musi być otwarte na podmioty zewnętrzne, porowate, jednocześnie jednak zapewniające trwały kręgosłup, który pozwoli prowadzić wieloletnie, wielowymiarowe, a co za tym idzie o wiele skuteczniejsze działania. Kluczowy musi być proces transferu informacji, dobrych praktyk, wiedzy oraz poszerzanie sieci kontaktów między interesariuszami. Z jednej strony musi odbywać się ciągła, wielopoziomowa kooperacja z podmiotami publicznymi, z drugiej – ważna jest współpraca z wyspecjalizowanymi organizacjami pozarządowymi, działaczami społecznymi, ekspertami z powiązanych z tematem radykalizacji dziedzin, takimi jak bezpieczeństwo, politologia, pedagogika, resocjalizacja, prawo, pomoc społeczna. 

 

- Badania i analizy. Konieczne są ciągłe działania badawcze, mające na celu zebranie jak najdokładniejszej wiedzy o zradykalizowanych środowiskach i osobach aktywnie występujących publicznie lub w sprzysiężeniu przeciwko prawom człowieka gwarantowanym przez Konstytucję RP i demokrację. 

 

Aby skutecznie powstrzymywać zagrożenia, trzeba wzmacniać państwo prawa, a także rozpoznawać zagrożenia wobec niego. Koniecznym jest stworzenie sieci ekspertów i systemu bezpośredniego reagowania na kryzysy, a także wypracowywanie dobrych praktyk oraz nowych legislacji. Należy przeciwdziałać polaryzacji społecznej poprzez tworzenie alternatywnych narracji w debacie publicznej. Celem zaś całościowym, który trwale stawia tamę radykalizacji jest wzmocnienie polskiej demokracji i uczynienie jej odporną na wewnętrzne i zewnętrzne zagrożenia. 

 

 

Jacek Purski

 

* Powyższy tekst jest fragmentem opracowania pt. "Radykalizacja" przygotowanego przez Jacka Purskiego i Instytut Bezpieczeństwa Społecznego dla Centrum Analiz Międzynarodowego Instytutu Społeczeństwa Obywatelskiego (www.camiso.org.pl) w 2019 r.

  POWRÓT

Inne artykuły:

02 marca 2021
Były prezydent USA, Donald Trump ma długą historię popularyzowania teorii spiskowych. To jego stały element kampanii wyborczej skierowany do liczącego nawet kilka procent elektoratu podatnego na alternatywne sposoby tłumaczenia rzeczywistości.
24 lutego 2021
Problem radykalizacji młodzieży Młodzież jest grupą szczególnie narażoną na wpływ ekstremistycznych ideologii. Na przestrzeni ostatnich lat na obszarze Unii Europejskiej i Wielkiej Brytanii miały miejsce ataki terrorystyczne, w które zaangażowani
21 lutego 2021
Po radykalnym przemówieniu Donalda Trumpa podczas wiecu 6 stycznia 2021 roku w Waszyngtonie grupa jego fanatycznych zwolenników dokonała szturmu na Kapitol. Policja znalazła też dwie bomby, jedną w siedzibie Narodowego
07 lutego 2021
W 2003 r. na łamach FBI Law Enforcement Bulletin opublikowany został artykuł Randyego Boruma Understanding the Terrorist Mind-Set. Borum zaproponował w nim czterostopniowy model procesu radykalizacji, opracowany w oparciu o
07 lutego 2021
Resocjalizacja ekstremistów i terrorystów jest złożonym procesem, którego pożądanym rezultatem jest przygotowanie osadzonego do samodzielnego i niezależnego życia w społeczeństwie demokratycznym, bez kierowania się w nim ekstremistycznym światopoglądem i zaangażowania
03 lutego 2021
Intensywny rozwój badań nad radykalizacją w ramach poszukiwania tzw. źródeł terroryzmu (root causes) nastąpił w odpowiedzi na ataki terrorystyczne w Madrycie (2004 r.) i w Londynie (2005 r.). Wcześniej w
23 stycznia 2021
W Boże Narodzenie 2020 roku o 6:30 rano w Nashville w stanie Tennesse kierowca kampera zdetonował umieszczoną w swoim samochodzie bombę. Zginął, raniąc osiem osób. Uszkodził też wiele budynków w
06 grudnia 2020
Jak można przeczytać na portalu Oko.Press, 26-letni Filip B. został przeszukany, a następnie zatrzymany 11 grudnia 2019 roku na podstawie brytyjskich przepisów antyterrorystycznych. Był podejrzany o przygotowywanie zamachu terrorystycznego. Na
06 grudnia 2020
Antysemityzm jest stałym elementem składowym ekstremizmu prawicowego, jednak w XXI wieku wykracza poza tradycyjnie rozumiany ruch neofaszystowski. Retoryka o rasowej niższości Żydów ograniczona jest tylko do podziemia neonazistowskiego, ale już
04 grudnia 2020
Poniższe studium koncentruje się na międzynarodowej działalności skrajnej prawicy w sześciu krajach: Finlandii, Francji, Niemczech, Szwecji, Wielkiej Brytanii i USA. Zostało zamówione przez Urząd Spraw Zagranicznych Republiki Federalnej Niemiec, wydział