© 2019 Instytut Bezpieczeństwa Społecznego 

www.radykalizacja.pl

radykalizacja.pl

07 lutego 2021

Zrozumieć sposób myślenia terrorysty – radykalizacja w modelu Randyego Boruma

W 2003 r. na łamach FBI Law Enforcement Bulletin opublikowany został artykuł Randyego Boruma Understanding the Terrorist Mind-Set. Borum zaproponował w nim czterostopniowy model procesu radykalizacji, opracowany w oparciu o badania przeprowadzone wśród grup ekstremistycznych odwołujących się do różnych skrajnych ideologii. Celem tych badań było poszukiwanie pewnych wspólnych elementów w procesach radykalizacji. Na tej podstawie powstał model, za pomocą którego Borum obrazuje jak poczucie pokrzywdzenia i inne słabości przekształcają się w nienawiść do konkretnej grupy, by w niektórych przypadkach doprowadzić do usprawiedliwienia konieczności zastosowania przemocy.

 

Kształtowanie się „sposobu myślenia terrorysty” przebiega zatem w następujących etapach:

  1. Kontekst: „to nie w porządku!” – jednostka lub grupa dostrzega, że znajduje się w niezadowalającej sytuacji, uwarunkowanej różnymi czynnikami, np. ekonomicznymi (bieda, bezrobocie, złe warunki mieszkaniowe) lub społecznymi (ograniczenie praw i wolności, dyskryminacja, wykluczenie). Sytuacja ta generuje uczucie frustracji i rozczarowania, przez co jednostka lub grupa dochodzi do wniosku, że „wszystko idzie nie tak, jak powinno”.
  2. Porównanie: „to niesprawiedliwe!” – jednostka lub grupa zaczyna postrzegać swoją sytuację jako niesprawiedliwą, innymi słowy dostrzega, że problem ten nie dotyka wszystkich w tym samym stopniu („to nie fair”). Efektem deprywacji jest zatem poczucie niesprawiedliwości i resentyment (długotrwały żal i uraz do jednostki/grupy, względem której porównana jest sytuacja).
  3. Atrybucja: „to Twoja wina!” – jednostka lub grupa identyfikuje winnych swojej sytuacji i obiera ich za potencjalny cel swoich działań.
  4. Reakcja: „jesteście źli” – na tym etapie społeczne i psychologiczne inhibitory agresji zostają zneutralizowane. Jednostka lub grupa, którą posądza się o wykreowanie niekorzystnej sytuacji zostaje zdehumanizowana i określona jednoznacznie jako „zła”. Mechanizm dehumanizacji i demonizacji innych ludzi i grup uzasadnia konieczność zastosowania względem nich przemocy.

 

Schemat procesu radykalizacji w modelu Randyego Boruma

Na podstawie: R. Borum, Understanding the Terrorist Mindset, „FBI Law Enforcement Bulletin”, 2003, nr 72.

 

 

Model Boruma w wersji zaprezentowanej w 2003 r. miał pełnić funkcje szkoleniowe dla amerykańskich organów ścigania. Współcześnie jest jednym z podstawowych i najbardziej popularnych modeli obrazujących proces radykalizacji. Należy podkreślić, że jest to model radykalizacji ideologicznej, przejawiającej się przede wszystkim kształtowaniem się mechanizmu nienawiści wobec jednostek i grup w etapach 1-3. Pominięty jest tutaj zatem moment, w którym jednostka dokonuje aktu przemocy (działanie).

*

Randy Borum jest profesorem na Uniwersytecie Południowej Florydy (University of South Florida) w USA. Koordynuje tam Studia nad strategią i wywiadem w Szkole Informacji, funkcjonującej w ramach Uniwersytetu. Współpracuje jako ekspert ze wszystkimi kluczowymi instytucjami i służbami odpowiedzialnymi za bezpieczeństwo w USA. Wpisany jest również na listę ekspertów ds. terroryzmu Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ). Jest jednym z redaktorów prestiżowego czasopisma Journal of Strategic Security.

 

 

Opracowano na podstawie:

R. Borum, Understanding the Terrorist Mindset, „FBI Law Enforcement Bulletin”, 2003, nr 72.

R. Borum, Radicalization into Violent Extremism II: A Review of Conceptual Models and Empirical Research, “Journal of Strategic Security”, 2011, nr 4.

 

 

Aleksandra Tołczyk

  POWRÓT

Inne artykuły:

28 marca 2021
Młody mieszkaniec Kornwalii został prawomocnie skazany na dwa lata poprawczaka przez Sąd Królewski w Birmingham za działalność w grupie terrorystycznej o profilu neonazistowskim, z którą nawiązał kontakt w wieku 13
02 marca 2021
Były prezydent USA, Donald Trump ma długą historię popularyzowania teorii spiskowych. To jego stały element kampanii wyborczej skierowany do liczącego nawet kilka procent elektoratu podatnego na alternatywne sposoby tłumaczenia rzeczywistości.
24 lutego 2021
Problem radykalizacji młodzieży Młodzież jest grupą szczególnie narażoną na wpływ ekstremistycznych ideologii. Na przestrzeni ostatnich lat na obszarze Unii Europejskiej i Wielkiej Brytanii miały miejsce ataki terrorystyczne, w które zaangażowani
21 lutego 2021
Po radykalnym przemówieniu Donalda Trumpa podczas wiecu 6 stycznia 2021 roku w Waszyngtonie grupa jego fanatycznych zwolenników dokonała szturmu na Kapitol. Policja znalazła też dwie bomby, jedną w siedzibie Narodowego
07 lutego 2021
W 2003 r. na łamach FBI Law Enforcement Bulletin opublikowany został artykuł Randyego Boruma Understanding the Terrorist Mind-Set. Borum zaproponował w nim czterostopniowy model procesu radykalizacji, opracowany w oparciu o
07 lutego 2021
Resocjalizacja ekstremistów i terrorystów jest złożonym procesem, którego pożądanym rezultatem jest przygotowanie osadzonego do samodzielnego i niezależnego życia w społeczeństwie demokratycznym, bez kierowania się w nim ekstremistycznym światopoglądem i zaangażowania
03 lutego 2021
Intensywny rozwój badań nad radykalizacją w ramach poszukiwania tzw. źródeł terroryzmu (root causes) nastąpił w odpowiedzi na ataki terrorystyczne w Madrycie (2004 r.) i w Londynie (2005 r.). Wcześniej w
23 stycznia 2021
W Boże Narodzenie 2020 roku o 6:30 rano w Nashville w stanie Tennesse kierowca kampera zdetonował umieszczoną w swoim samochodzie bombę. Zginął, raniąc osiem osób. Uszkodził też wiele budynków w
06 grudnia 2020
Jak można przeczytać na portalu Oko.Press, 26-letni Filip B. został przeszukany, a następnie zatrzymany 11 grudnia 2019 roku na podstawie brytyjskich przepisów antyterrorystycznych. Był podejrzany o przygotowywanie zamachu terrorystycznego. Na
06 grudnia 2020
Antysemityzm jest stałym elementem składowym ekstremizmu prawicowego, jednak w XXI wieku wykracza poza tradycyjnie rozumiany ruch neofaszystowski. Retoryka o rasowej niższości Żydów ograniczona jest tylko do podziemia neonazistowskiego, ale już